No.: 420/2006

Date: 4 Dec.  2006




 Mrs. Harrison, Amnesty International, London 


CC    The Office of High Commissioner for Human Rights, Geneva,

Please circulate this letter to Independent Expert on Minority Issues


Mr. Neimi reading the Communiqué

Dear Mrs. Harrison,


Further to our letter Ref: 412/2006 on 17 November 2006 regarding the Settar Khan anniversary, Southern Azerbaijani activists exercised defiantly their human rights, despite the obstructionism of the authorities, the efforts to split the rally and the skirmish of arresting a number of people who were reportedly released without any charges.

It has been confirmed that approximately two thousand attended the commemoration; there was a series of speeches, including that by Hojjet-ul-Isalm Ezimi Qedim; and the occasion reached its conclusion by issuing a communiqué. This is a significant document and therefore we provide you its translation. In particular, we wish to draw your attention to the following:

  • The Communiqué insists on the reinstatement of the official status of Azerbaijani Turkic, and regaining a full range of national rights of Southern Azerbaijan and rejects to the given name of Azeri.
  • The communiqué articulates the deep feeling of Southern Azerbaijanis that up to twenty peaceful innocent people were murdered in the daylight during the May 2006 Mass Protests and in some cases the names of local murderous agents are known but the Iranian authorities harboured their own agents and did not bother to even set up an enquiry. We are disillusioned of this injustice and aim to lodge a complaint before the OHCHR.

It is important to bear in mind that the most important calendar event is the commemoration of the anniversary of the national government of Southern Azerbaijan on 12 December. It is widely planned to be marked in Southern Azerbaijani cities and therefore the heavy handed repression of the authorities will be at much acute scale and already telephone lines suffer detectable interruptions. We will appreciate if would like to watch the space and show similar sensitivities to safeguarding human rights of Southern Azerbaijanis. 

Yours sincerely,

Boyuk Resuloglu

For and on behalf of

The Committee for the Defence of the Rights of World Azerbaijanis

Translation of the Communiqué Issued During the Settar Khan Anniversary

Today we have gathered here to commemorate the anniversary of our national hero, Settar Khan, who lost his life 92 years ago on this day. As in the previous years, our call for this gathering has been verbal and the organisers were looking forward for a good turnout. But then, this year we also witnessed another call for commemorating the anniversary of Settar Khan, announced through official media and using officially allocated budget. We are not blaming anyone for setting up another stream of commemoration but organising it in such a short time and then using Settar Khan’s name for their purpose is concerning. They demeaned themselves by using the state machinery to override our traditional commemoration, arranged months in advance.


The violations of the rights of the nation of (Southern) Azerbaijan are self-evident. We are now seen as a nation fighting to the last drop of our blood to safeguard the integrity of our nation.


Today, the opportunity is vast for the sincerity of the nation of (Southern) Azerbaijan to be channelled to the service of the country called Iran, where we are victimised. Nevertheless, our freedom is the thorn in the eyes of chauvinist forces.


We are defending the basic rights of the nation of (Southern) Azerbaijan and yet we are running the risk of being torn into pieces for taking in this commemoration.


We are here to honour those who lost their lives in the May 2006 Mass Protests


We are condemning those who betray their own kind through estrangement


But who are we?


We are those who taught literacy to Iranians at the dawn of history.


We are the followers of a generation that set the example of decision-making for self-interests in a country today called Iran.


We are the followers of a generation that

  • Initiated modern schooling in our mother tongue in the Qajar Protectorate.
  • Formed modern political parties.
  • Introduced the parliamentary system into a country today called Iran.
  • Set up the tradition of journalism in this country.
  • Strived towards universal literacy.
  • We enriched Iran with our economical riches but to our own perils as we abandoned our roots for the sake of subsistence.
  • We are a nation called Azerbaijani Turks from time immemorial and yet we are coerced to be renamed as Azeri-s.
  • We love our mother tongue and determined to be educated in this language.
  • We are forbidden to socialise with our children in our mother tongue
  • We are those who even promoting the Constitution are persecuted by the compilers of the Constitution.
  • We have made history but are being educated with a version of it written by strangers.
  • We are the pioneers to confer the universal suffragette.
  • We are a nation that our demand for the right of education in our mother tongue is equated with separatism.
  • We are Azerbaijani Turks



  1. Our language (Azerbaijani Turkic) is the language of a country called Iran where more than half of the population speaks in this language. We demand that this language is recognised as an official language.
  2. We hold that we have natural right to our cultural, social, economical and political affairs. We demand that these rights are recognised officially.
  3.  The budget of the country shall be distributed fairly among the nations within Iran
  4. There shall not be no more them and us when cultural and economical projects are allocated.
  5. Persianised names shall be reinstated to their original language
  6. Fact-finding committees must be formed to set up an enquiry to find the killers and agents who murdered many or wounded others
  7. Azerbaijani activists must be released including those who took part in the May 2006 Mass Protests, e.g. Abbas Leysanli, Ekber Azad, Hesen Demirchi, Esger Ekberzade, Rza Abbasi


Undersigned by the participants of the 92nd Settar Khan’s Commemoration


16 November 2006



Translator’s Notes:

The poems were not translated.

The Source Document published widely including:


  میللی سرداریمیز، ستارخانین 92-جی شهادت ایل‌دؤنومو تؤره‌نی‌نین قطعنامه‌سی اولو تانری‌نین آدیینان


آياقلا تورپاغين اؤپوشمه سيندن

دوغولوب بؤيويور يوللار حياتدا.

تاپدانا ـ تاپدانا مين ايللر بويو

يوللار عؤمور سورور آياقلار آلتدا


گليملي ـ گئديملي يول نسيللرين

اؤلمز عابيده‌سي، امانتيدير.

تاپدانماق ـ انسانين شرفسيزليگي،

تاپدانماق ـ يوللارين لياقتیدیر.


انسان قدمينه تامارزي قالماق

يوللارين باغرينا چكيلن داغدير.

دونيادا آياقلار آلتدا ياشاماق

بيرجه يوللار اوچون آلچالماماقدير![1][1]

بو گون 1385-جی ایلین، چایان (آبان) آیی‌نین ٢٥-ی، میللی سرداریمیز، ستارخانین شهادتی‌نین 92-جی ایل‌دؤنومودور. قاباقکی ایللر کیمی آغیزدان آغیزا بیلدیریشلری یاییلان تؤره‌نین گؤزلری، قورولماغینی اونو اوره‌کدن سئونلرین اللرینن یول چکیردی. آنجاق رسمی تریبوننان اؤلکه‌نین بودجه‌سی اللرینده اولانلار، آز زامانین ایچینده، آدی میللی رسانه اؤزو فارس دستگاهی‌نین تبلیغاتچی‌سی اولان رادیو- تلویزیوندا ستارخان آدینا تؤره‌ن قوردوقلارینی بیلدیردیلر. بیز ستارخانینان او کیمی آداملار آدینا تؤره‌ن-قورولتای قورماغی قینامیریق. آنجاق اونلارین آدیننان ترسه یارارلانماغی ده‌یرلندیرمیریک. کئچن آیلاردا زامانی بللی اولان تؤره‌نین حاکیمیت گوجونه آرخالانیب اوستونه تؤره‌ن سالماق آلچاقلیقدان سونرا آلاهی بیر زادا اوخشامیر.

ایندی آذربایجان میللتی‌نین مظلومیتی داها آرتیق گؤزه چارپیر. نامیسلارین قوروماق اوغروندا چابالاییب جان وئردیگیمز آداما اوخشارلار، بیر باشی کسیلمیش تویوق کیمی ده او چابالاماقلاری ده‌یرلندیرمیرلر.

ایندی ایران آدلی اؤلکه‌نین اوغروندا کسیلیب-آسیلماق، اؤلوم-ایتیم اولان یئرلرده، آذربایجانین حیالی میللتینه گئنیش مئیدانلار آچیلیر. آنجاق او میللتین آغا کیمی یاشاماغی‌نی شووونیستلرین گؤزلری گؤتورمور.

بیز، آذربایجان میللتی‌نین ایلکین حاقلارین ساوونانلار، زیندانلاردا شیرین جانلاریینان دیدیشن زاماندا بو تؤره‌نه قاتیلمیشیق.

بیز بو ایلین خورداد آیی‌نین شهیدلری‌نین قانی قورومامیشدان اونلارین توتدوغو یولونو آردیجیل ائتمه‌گه بورایا ییغیشمیشیق.

بیز اؤزلوگوندن چیخیب، اؤزلرینی دانانلاری دانلاماغا گلمیشیک.

[بیز کیمیک؟]

بیز ایرانلی‌لارا نئجه یازیب-پوزماق اؤیره‌دنلرین آردی‌ییق.


بیز، یوز ایل بوندان قاباق، بوگون ایران آدلانان اؤلکه‌ده یاشایانلارا اؤزلرینه تصمیم توتماق اؤیره‌دنلرین تؤره‌مه‌سی‌ییک.

بیز قاجار محروسه ممالیکینده مدرسه آچانلارین دیلداشلاری‌ییق.

بیز بو اؤلکه‌ده سیاسال حزبلر قورانلارین یوردداشلاری‌ییق.

بیز ایران آدلانان اؤلکه‌یه پارلمانتاریسمی گتیرنلرین بالاسی‌ییق.

بیز بو اؤلکه‌ده ایلک روزنامه یازارلاری‌نین ائولادی‌ییق.

بیز بیرینجی مدرسه‌لرده کتاب اوخویانلارین قیزلاری-اوغلانلاری‌ییق.

بیز ایرانا چؤرک وئریب، اؤزوموزه چؤرک دالییجاق ایران آدلی اؤلکه‌یه یاییلیب، عائیله‌میزی آللاها تاپشیرانلاریق.

بیز آتالی-بابالی، یئرلی-یوردلو اؤزوموز تورک اولوب اوستوموزه گوجونن آذری آدی قویولانلاریق.

بیز آنادیلیمزی سئویب او دیلده یازیب-اوخوماق ایسته‌ینلریک.

بیز آنادیلیمزده بالالاریمیزی دیندیرمه‌گیمیز یاساق اولانلاریق.

اونا يانيرام كي، بورلا خاتونون

روحو آلوولانار، مزاري اينلر،

ايندي بالاسينا لايلا چالانمير

آناليق تاختينا چيخان گلينلر[2]


بیز آنایاسانین یوللاندیریمالسی‌نی ایسته‌ینده، او آنایاسانی یازانلار طرفیندن موحاکیمه اولانلاریق.

بیز مین ایللر بویو تاریخ یاپیب، اؤز تاریخیمیز اؤزگه‌لرین الینن یازیلانلاریق.

هانسي حيله‌لردن سوايچير قلم؟

يئنه اورتاليغا نه سير دوشوبدور؟

نئچه يوز ايلليگيم، نئچه قرينه‌م،

ساختا بئيينلرده اسير دوشوبدور !


يازانلاري كيمدير، پوزانلاري كيم؟

دوغرونون يئرينده يالان بيتيبدير؟

قهرمان كئچميشيم، اولو تاريخيم

قلملر الينده قتله يئتيبدير؟[3]


بیز بو اؤلکه‌ده قادینلارا سس وئرمه حاققینی تانییان بیرینجی آداملاریق.

بیز اؤز دیلیمیزده تحصیل آلماق ایسته‌ینده تجزیه‌طلب ساییلانلاریق.

بیز آذربایجانلی‌ییق.

بیز تورکوک.


1- بیزیم دیلیمیز (آذربایجان تورکجه‌سی) ایران آدلی اؤلکه‌ده یاشایانلارین یاریسیندان چوخونون دانیشدیغی دیلیدیر.

بو دیل رسمی اولسون.


2- بیزیم اؤزوموزه گؤره کولتوره‌ل، سوسیال، اقتصادی و سیاسال دوغال حاقلاریمیز وار.

بو حاقلار رسمیته تانینسین.

3- اؤلکه‌نین بودجه‌سی ایراندا یاشایان میللتلره گؤره آربا پایلانسین.

4- اقتصادی-فرهنگی پروژه‌لر یوللاندیریلاندا اؤگئی-دوغمالیق اولماسین.

5- ده‌ییشیلمیش یئر آدلاریمیز قایتاریلسین.

6- خورداد آیی‌نین اولایلارینا گؤره حقیقت‌یاب کمیته قورولوب، شهیدلری‌نین قاتیللریینن یارالالانلارین عامیللری مجازات اولونسون.

7- آذربایجان اوغروندا چالیشان زیندانیلر، اؤزو ده خورداد تظاهوراتینا گؤره توتولانلار، عباس لئیسانلی، اکبر آزاد، حسن دمیرچی، عسگر اکبرزاده، رضا عباسی و بونلار کیمی آلاهی زیندانیلر آزاد اولسونلار.


ستارخانین 92-جی شهادت ایل‌دؤنومو تؤره‌نینه قاتیلانلار


16 نویابر 2006



[1][1] - شاهمار اکبرزاده

[2][2] - شاهمار اکبرزاده

[3][3] - شاهمار اکبرزاده

Azərbaijani Turkic

print    forward    download

main page      up